Jak działa net billing?

Net billing to system rozliczeń energii elektrycznej, który umożliwia właścicielom instalacji fotowoltaicznych (PV) sprzedaż nadwyżek wyprodukowanej energii do sieci energetycznej. W tym systemie, energia wyprodukowana przez panele słoneczne i niezużyta bezpośrednio przez właściciela, jest przesyłana do sieci. Następnie, energia ta jest rozliczana z energią pobieraną z sieci, według określonej stawki.

Działanie net billingu w 5 krokach:

1. Zielona energia z fotowoltaiki zasila urządzenia, które akurat pracują
2. Nadmiar energii jest eksportowany do sieci elektroenergetycznej.
3. Twój sprzedawca energii odkupuje tę energię. Pieniądze trafiają na konto prosumenta jako depozyt.
4. Pieniądze z depozytu pomniejszają rachunek za prąd. Niewykorzystane środki przechodzą na następny miesiąc.
5. Pod koniec roku rozliczeniowego następuje rozliczenie i jeśli prosument wciąż ma pieniądze na koncie, może wypłacić 20% z nich, bez podatku. Reszta przepada.

To podstawowa zasada działania net-billingu, teraz czas omówić szczegóły. Jak wygląda porównanie net-billingu z systemem opustów? Jak to wygląda w praktyce? Ile wynoszą rachunki z net-billingiem?

Net billing - zasady

Najważniejsze zasady net billingu:

• Rozliczana jest wartość [zł], nie ilość energii [kWh]
• Wartość energii eksportowanej do sieci ustalana jest na podstawie ceny giełdowej — od 1 lipca 2024 roku domyślnie godzinowej (RCE); prosumenci, którzy rozpoczęli produkcję wcześniej, mogą pozostać przy cenie miesięcznej (RCEm)
• W godzinach, w których cena rynkowa jest ujemna, do rozliczenia przyjmuje się zero — wyjaśniamy to przy okazji ujemnych cen energii
• Wartość sprzedanej energii obniża koszt energii czynnej, największego składnika rachunku za prąd
• Na koniec roku prosument może wypłacić 20% nadmiarowych środków, bez podatków

Net-billing kontra net-metering (system opustów)

Net billing jest mniej korzystny niż system opustów. Z dwóch powodów.

Najważniejszy powód - w net billingu prosument może odjąć tylko koszt energii czynnej, podczas gdy prosument z starym systemem opustów mógl odjąć też opłatę zmienną stawki sieciowej.

Poboczny powód - w starym systemie rozliczano ilość energii. Net billing rozlicza wartość energii. Przez pierwsze dwa lata wartość energii eksportowanej ustalano na podstawie średnich miesięcznych giełdowych cen energii, ale od 1 lipca 2024 roku podstawą jest cena godzinowa (RCE). A w godzinach słonecznych, gdy działa fotowoltaika, ceny na giełdzie są najniższe — dlatego dziś tak bardzo liczy się autokonsumpcja i magazynowanie energii. Prosumenci, którzy zaczęli produkować energię przed 1 lipca 2024 roku, mogą nadal rozliczać się według cen miesięcznych.

Porównanie net-billingu i systemu opustów
	Net-billing	System opustów (net-metering)
Na jakie części rachunku ma wpływ	Tylko koszt energii czynnej (55-65% rachunku)	Na koszt energii czynnej i na składnik zmienny stawki sieciowej (75-90% rachunku)
Co się rozlicza	Wartość energii (zł)	Ilość energii (kWh)

Czy net billing nie jest opłacalny? Net billing wciąż jest opłacalny. Wystarczy spojrzeć na obecne ceny prądu.

Net billing - przykłady z faktur

Jak net billing wygląda w praktyce? Zobaczmy na podstawie przesłanych faktur!

Na pierwszej stronie faktury za prąd zobaczysz podsumowanie z kwotą do zapłaty:

Fragment faktury prosumenta z net-billingiem

Legenda:

Na niebiesko zaznaczono tutaj ile ogólnie należy zapłacić, sumę należności z podatkiem VAT. Na żółto zaznaczono ilość pieniędzy, którą “wyciągnięto” z depozytu prosumenta. Zatem do zapłaty pozostaje 316,12 zł, ilość pieniędzy w szarym prostokącie po prawej.

W tym przypadku dzięki fotowoltaice rachunek zmniejszył się o 468,78 zł. Nawet z net-billingiem fotowoltaika potrafi przynieść oszczędności.

Na drugiej stronie znajduje się rozliczenie szczegółowe. Zobaczmy.

Fragment faktury prosumenta z net billingiem

Widzimy tutaj dane odczytowe. Ogółem pobrano 1189 kWh, a wyeksportowano 207 kWh. Często jednak energia jest jednocześnie pobierana i eksportowana. Na przykład jednym przewodem instalacji trójfazowej pobierasz energię, drugim eksportujesz. W tym przypadku jest to 95 kWh (1189 - 1094 = 95 ; 207 - 112 = 95). Takie sytuacje rozlicza się z korzyścią dla prosumenta, bo nie ponosi opłat dystrybucyjnych. Dlatego w fakturze prosument mający net billing:

• Zapłaci za 1094 kWh
• Zyskuje pieniądze na depozyt za 112 kWh
• Za zbilansowane 95 kWh ani nie płaci, ani nie zyskuje

Weźmy pierwszą wartość. Ile właściciel instalacji musiał zapłacić za 1094 kWh?

Fragment faktury prosumenta z net-billingiem

Widzimy tutaj rozliczenie sprzedaży, z podziałem na dwie sekcje:

1. Rozliczenie sprzedaży energii
2. Rozliczenie dystrybucji energii

Chodzi o to, że osobno płaci się za samą energię czynną i osobno za jej dostarczenie (dystrybucję) do domu. Net billing umożliwia zmianę sprzedawcy prądu, ale nie możesz zmienić dystrybutora - bo jego przewody są podpięte do Twojego domu i już.

Tak więc:

W sekcji 1 na pomarańczowo zaznaczono rozliczenie energii czynnej - prosument płaci za pobrane 1094 kWh sumę w wysokości 446,46 zł.

W sekcji 2 znajdziesz tysiąc składników dystrybucyjnych, zmiennych i stałych, zwykle o niskiej wartości. Na zielono zaznaczono najważniejszy z nich - opłatę sieciową zmienną. Jej wysokość zależy od ilości pobranych kWh, ponownie więc pojawia się ich ilość - 1094 kWh.

Poniżej, na niebiesko, zsumowano należności netto z sekcji 1 i 2. Wartość wynosi 747,52 zł. Do tego należy doliczyć podatek VAT, wówczas wynoszący 5%.

Rozliczmy teraz wartość energii wyeksportowanej:

Fragment faktury prosumenta z net-billingiem

Wyeksportowano 112 kWh (na zielono). Średnia cena miesięczna wynosiła 577,24 zł / MWh albo 0,57724 zł/kWh (na pomarańczowo). Mnożąc te wartości otrzymujemy zysk prosument z tego miesiąca 64,65 zł.

Słabo, ale zima taka jest. Nie ma słońca, wszędzie chmury, to i zyski z fotowoltaiki niewielkie. Na szczęście w systemie net-billingu fotowoltaika zarabia latem na rachunki zimą. Jak to działa? Zobaczmy kolejną część faktury.

Faktura prosumenta z net billingiem

Ta część faktury prosumenta z net billingiem jest kluczowa, a najmniej przejrzysta. Mamy nadzieję, że sprzedawcy prądu nauczą się przedstawiać te dane w bardziej przyjazny sposób.

Po głębokim zastanowieniu widzimy tutaj trzy zasadnicze informacje:

• Na zielono depozyt przed rozliczeniem faktury
• Na żółto wartość energii pobranej, to jest ilość pieniędzy, którą sprzedawca pobiera z depozytu
• Na niebiesko ilość pieniędzy, która w depozycie pozostała na kolejne miesiące

Dlaczego wartość na żółto wynosi tylko 468,78 zł? Jak mówiliśmy Net billing obniża rachunek tylko o koszt energii czynnej, a ta z podatkiem VAT wyniosła dokładnie tyle.

Ile wynoszą rachunki z net-billingiem?

Powyżej omawiany przykład został wzięty z roku 2022. W 2023 roku rynek energetyczny się zmienił. Wprowadzono limit niższej ceny, zablokowano cenę energii czynnej, podwyższono podatek VAT i wykonano kilka innych działań. Uwzględniając standardową sytuację, wysokość rachunków za prąd za rok 2023 odczytasz z poniższej tabelki:

Rachunki za prąd przy 4000 kWh rocznego zużycia
Autokonsumpcja:	Moc instalacji fotowoltaicznej
	4 kWp	6 kWp	8 kWp
Tylko instalacja PV	1 790 zł	1 470 zł	1 150 zł
Pompa ciepła c.w.u. / mały magazyn energii	1 480 zł	1 160 zł	840 zł
Duży magazyn energii	1200 zł	880 zł	560 zł
Rachunki za prąd przy 6000 kWh rocznego zużycia
Autokonsumpcja:	Moc instalacji fotowoltaicznej
	6 kWp	8 kWp	10 kWp
Tylko instalacja PV	2 400 zł	2 100 zł	1 770 zł
Pompa ciepła c.w.u. / mały magazyn energii	1 950 zł	1 625 zł	1 300 zł
Duży magazyn energii	1 480 zł	1 160 zł	840 zł

Wnioski: net-billing może obniżyć rachunki o kilka tysięcy złotych. Magazyn energii lub pompa ciepła zwiększają zyski z fotowoltaiki.

Net billing i przewymiarowanie instalacji

Zgodnie z zasadami net billingu przewymiarowanie instalacji fotowoltaicznej nie jest błędem. Ale niekoniecznie też jest najlepszą opcją.

• Obecnie instalatorzy proponują 1 kWp za 1000 kWh rocznego zużycia z lekkim naddatkiem ok. 25%
• Mniejsza instalacja szybciej się zwróci, ale nie należy montować instalacji mniejszej niż 5 kWp
• Większa instalacja zapewne przyniesie większe zyski w ciągu 25 lat
• Magazyn energii rozwiązuje problemy net-billingu, ale to technologia o krótszej żywotności niż fotowoltaika

Dlaczego? Jak to działa? Więcej przeczytasz w artykule o mocy instalacji fotowoltaicznej.

Podsumowanie

Podsumowując, fotowoltaika z net billingiem wciąż jest opłacalna, szczególnie, gdy ceny energii na giełdzie są tak wysokie. Zyski możesz jeszcze zwiększyć, inwestując w magazyn energii. Sprawdź, ile kosztuje fotowoltaika z magazynem energii.